AI sözlük

Bu sayfa, AI Ekonomisi okuyucuları için sık kullanılan terimlerin kısa tanımlarını sunar. Amaç teknik sözlük değil; iş ve ekonomi perspektifinde ortak dil oluşturmaktır.

Yapay zekâ (AI)

Bilgisayar sistemlerinin veriden örüntü çıkarması, tahmin yapması veya içerik üretmesi için tasarlanmış yöntemler bütünü. Kurumsal bağlamda genelde karar desteği, otomasyon ve yeni ürün/hizmet modelleri anlamına gelir.

Makine öğrenmesi (ML)

Veriden öğrenen modeller. Denetimli öğrenme (sınıflandırma, regresyon), denetimsiz öğrenme (kümeleme) ve pekiştirmeli öğrenme gibi alt dalları vardır.

Üretken AI (GenAI)

Metin, görsel, kod veya ses üretebilen modeller (büyük dil modelleri dahil). Kurumsal risk: halüsinasyon, telif, veri gizliliği ve iş süreçlerine kontrolsüz entegrasyon.

Büyük dil modeli (LLM)

Geniş metin külliyatı üzerinde eğitilmiş, doğal dilde girdi/çıktı üreten model. Prompt, bağlam penceresi ve ince ayar (fine-tuning) kavramları bu katmanda kritiktir.

Halüsinasyon

Modelin güvenilir görünen ancak yanlış veya uydurma bilgi üretmesi. Yönetici diliyle: otomatik çıktıyı doğrulamadan iş kararına bağlamak risklidir.

Prompt

Modele verilen talimat ve bağlam. Kurumsal kullanımda prompt kütüphanesi, onay süreçleri ve versiyonlama önem kazanır.

MLOps

Model geliştirme, dağıtım, izleme ve geri alma (rollback) disiplini. AI yatırımının ölçeklenebilirliği için operasyonel olgunluk göstergesidir.

AI governance

Yönetim kurulu ve üst yönetim seviyesinde sorumlu AI kullanımı: politika, risk, denetim ve uyum çerçevesi.

---

*Tam terim envanteri v1.1 backlog’undadır. Analiz ve radar yazılarımızda bağlam için Analizler bölümüne bakın.*